NOWA PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA 2009/2010r.


Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego

Nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego




PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH I GIMNAZJÓW

Nadrzędnym celem działań edukacyjnych szkoły jest wszechstronny rozwÓj ucznia. Edukacja szkolna polega na harmonijnej realizacji przez nauczycieli zadań w zakresie nauczania, kształcenia umiejętności i wychowania. Zadania te tworzą wzajemnie uzupełniające się i rÓwnoważne wymiary pracy każdego nauczyciela.


Szkoła w zakresie nauczania, co stanowi jej zadanie specyficzne, zapewnia uczniom w szczegÓlności:


1) naukę poprawnego i swobodnego wypowiadania się, pisania i czytania ze zrozumieniem,


2) poznawanie wymaganych pojęć i zdobywanie rzetelnej wiedzy na poziomie umożliwiającym co najmniej kontynuację nauki na następnym etapie kształcenia,


3) dochodzenie do rozumienia, a nie tylko do pamięciowego opanowania przekazywanych treści,


4) rozwijanie zdolności dostrzegania rÓżnego rodzaju związkÓw i zależności (przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, czasowych i przestrzennych itp.),


5) rozwijanie zdolności myślenia analitycznego i syntetycznego,


6) przekazywanie wiadomości przedmiotowych w sposÓb integralny, prowadzący do lepszego rozumienia świata, ludzi i siebie,


7) poznawanie zasad rozwoju osobowego i życia społecznego,


8) poznawanie dziedzictwa kultury narodowej postrzeganej w perspektywie kultury europejskiej.


W szkole uczniowie kształcą swoje umiejętności wykorzystywania zdobywanej wiedzy, aby w ten sposÓb lepiej przygotować się do pracy w warunkach wspÓłczesnego świata. Nauczyciele tworzą uczniom warunki do nabywania następujących umiejętności:


1) planowania, organizowania i oceniania własnej nauki, przyjmowania za nią coraz większej odpowiedzialności,


2) skutecznego porozumiewania się w rÓżnych sytuacjach, prezentacji własnego punktu widzenia i uwzględniania poglądÓw innych ludzi, poprawnego posługiwania się językiem ojczystym, przygotowania do publicznych wystąpień,


3) efektywnego wspÓłdziałania w zespole i pracy w grupie, budowania więzi międzyludzkich, podejmowania indywidualnych i grupowych decyzji, skutecznego działania na gruncie zachowania obowiązujących norm,


4) rozwiązywania problemÓw w sposÓb twÓrczy,


5) poszukiwania, porządkowania i wykorzystywania informacji z rÓżnych źrÓdeł oraz efektywnego posługiwania się technologią informacyjną,


6) odnoszenia do praktyki zdobytej wiedzy oraz tworzenia potrzebnych doświadczeń i nawykÓw,


7) rozwijania sprawności umysłowych oraz osobistych zainteresowań,


8) przyswajania sobie metod i technik negocjacyjnego rozwiązywania konfliktÓw i problemÓw społecznych.


Nauczyciele w pracy wychowawczej, wspierając w tym zakresie obowiązki rodzicÓw, zmierzają do tego, aby uczniowie w szczegÓlności:


1) znajdywali w szkole środowisko wszechstronnego rozwoju osobowego (w wymiarze intelektualnym, psychicznym, społecznym, zdrowotnym, estetycznym, moralnym, duchowym),


2) rozwijali w sobie dociekliwość poznawczą, ukierunkowaną na poszukiwanie prawdy, dobra i piękna w świecie,


3) mieli świadomość życiowej użyteczności zarÓwno poszczegÓlnych przedmiotÓw nauczania, jak całej edukacji na danym etapie,


4) stawali się coraz bardziej samodzielni w dążeniu do dobra w jego wymiarze indywidualnym i społecznym, godząc dążenie do dobra własnego z dobrem innych, odpowiedzialność za siebie z odpowiedzialnością za innych, wolność własną z wolnością innych,


5) poszukiwali, odkrywali i dążyli na drodze rzetelnej pracy do osiągnięcia celÓw życiowych i wartości ważnych dla odnalezienia własnego miejsca w świecie,


6) uczyli się szacunku dla dobra wspÓlnego jako podstawy życia społecznego oraz przygotowywali się do życia w rodzinie, w społeczności lokalnej i w państwie,


7) przygotowywali się do rozpoznawania wartości moralnych, dokonywania wyborÓw i hierarchizacji wartości oraz mieli możliwość doskonalenia się,


8) kształtowali w sobie postawę dialogu, umiejętność słuchania innych i rozumienia ich poglądÓw; umieli wspÓłdziałać i wspÓłtworzyć w szkole wspÓlnotę nauczycieli i uczniÓw.


Nauczyciele, mając na uwadze osobowy rozwÓj ucznia, wspÓłdziałają na rzecz tworzenia w świadomości uczniÓw zintegrowanego systemu wiedzy, umiejętności i postaw. Ma to szczegÓlne zastosowanie w kształceniu zintegrowanym.


Integracji wiedzy nauczanej w szkole na rÓżnych etapach kształcenia służy wprowadzenie kształcenia zintegrowanego w klasach I - III szkoły podstawowej oraz ścieżek edukacyjnych.


Działalność edukacyjna szkoły jest określona przez:


1) szkolny zestaw programÓw nauczania, ktÓry - uwzględniając wymiar wychowawczy - obejmuje całą działalność szkoły z punktu widzenia dydaktycznego,


2) program wychowawczy szkoły, ktÓry opisuje w sposÓb całościowy wszystkie treści i działania o charakterze wychowawczym i jest realizowany przez wszystkich nauczycieli,


3) program profilaktyki dostosowany do potrzeb rozwojowych uczniÓw oraz potrzeb danego środowiska, ktÓry opisuje w sposÓb całościowy wszystkie treści i działania o charakterze profilaktycznym skierowane do uczniÓw, nauczycieli i rodzicÓw.


Szkolny zestaw programÓw nauczania, program wychowawczy szkoły oraz program profilaktyki tworzą spÓjną całość. Ich przygotowanie i realizacja są zadaniem zarÓwno całej szkoły, jak każdego nauczyciela.


Obok zadań wychowawczych i profilaktycznych nauczyciele wykonują rÓwnież działania opiekuńcze odpowiednio do istniejących potrzeb.


Konieczne jest podejmowanie przez nauczycieli działań mających na celu wyrÓwnywanie szans edukacyjnych uczniÓw.


Edukacja szkolna przebiega w następujących etapach edukacyjnych dostosowanych do okresÓw rozwojowych dziecka:


1) etap I - klasy I-III szkoły podstawowej,


2) etap II - klasy IV-VI szkoły podstawowej,


3) etap III - gimnazjum.


Ilekroć w załączniku jest mowa o:


1) zajęciach edukacyjnych - należy przez to rozumieć zajęcia o charakterze dydaktyczno-wychowawczym, w toku ktÓrych odbywa się nauczanie przedmiotÓw (blokÓw przedmiotowych), kształcenie zintegrowane lub realizacja ścieżek edukacyjnych,


2) ścieżce edukacyjnej - należy przez to rozumieć zestaw treści i umiejętności o istotnym znaczeniu poznawczym i wychowawczym, ktÓrych realizacja może odbywać się w ramach nauczania przedmiotÓw lub w postaci odrębnych zajęć,


3) etapie edukacyjnym - należy przez to rozumieć odpowiedni okres kształcenia o wyrÓżnionych celach, stanowiący całość dydaktyczną,


4) kształceniu zintegrowanym - należy przez to rozumieć system nauczania w klasach I - III szkoły podstawowej.



SZKOŁA PODSTAWOWA


I i II ETAP EDUKACYJNY


Nauczyciele w szkole podstawowej dostosowują sposÓb przekazywania odpowiedniej wiedzy, kształtowania umiejętności i postaw uczniÓw do naturalnej w tym wieku aktywności dzieci, umożliwiają im poznawanie świata w jego jedności i złożoności, wspomagają ich samodzielność uczenia się, inspirują je do wyrażania własnych myśli i przeżyć, rozbudzają ich ciekawość poznawczą oraz motywację do dalszej edukacji.


Edukacja w szkole podstawowej, wspomagając rozwÓj dziecka jako osoby i wprowadzając je w życie społeczne, ma na celu przede wszystkim:


1) prowadzić dziecko do nabywania i rozwijania umiejętności wypowiadania się, czytania i pisania, wykonywania elementarnych działań arytmetycznych, posługiwania się prostymi narzędziami i kształtowania nawykÓw społecznego wspÓłżycia,


2) rozwijać poznawcze możliwości uczniÓw, tak aby mogli oni przechodzić od dziecięcego do bardziej dojrzałego i uporządkowanego rozumienia świata,


3) rozwijać i przekształcać spontaniczną motywację poznawczą w motywację świadomą, przygotowywać do podejmowania zadań wymagających systematycznego i dłuższego wysiłku intelektualnego i fizycznego,


4) rozbudzać i rozwijać wrażliwość estetyczną i moralną dziecka oraz jego indywidualne zdolności twÓrcze,


5) umacniać wiarę dziecka we własne siły i w zdolność osiągania wartościowych i trudnych celÓw,


6) rozwijać zdolność odrÓżniania świata rzeczywistego od wyobrażonego oraz postaci historycznych od fantastycznych,


7) kształtować potrzeby i umiejętności dbania o własne ciało, zdrowie i sprawność fizyczną; wyrabiać czujność wobec zagrożeń dla zdrowia fizycznego, psychicznego i duchowego,


8) rozwijać umiejętności dziecka poznawania siebie oraz otoczenia rodzinnego, społecznego, kulturowego, technicznego i przyrodniczego dostępnego jego doświadczeniu,


9) wzmacniać poczucie tożsamości kulturowej, historycznej, etnicznej i narodowej,


10) stwarzać warunki do rozwoju wyobraźni i ekspresji werbalnej, plastycznej, muzycznej i ruchowej, zapewniać warunki do harmonijnego rozwoju fizycznego i psychicznego oraz zachowań prozdrowotnych,


11) zapewniać opiekę i wspomagać rozwÓj dziecka w przyjaznym, bezpiecznym i zdrowym środowisku w poczuciu więzi z rodziną,


12) uwzględniać indywidualne potrzeby dziecka i troszczyć się o zapewnienie mu rÓwnych szans,


13) stwarzać warunki do rozwijania samodzielności, obowiązkowości, podejmowania odpowiedzialności za siebie i najbliższe otoczenie,


14) stwarzać warunki do indywidualnego i grupowego działania na rzecz innych.


W szkole podstawowej szczegÓlnie ważne jest stwarzanie przyjaznej atmosfery i pomaganie dziecku w dobrym funkcjonowaniu w społeczności szkolnej.


I ETAP EDUKACYJNY


KLASY I - III


KSZTAŁCENIE ZINTEGROWANE


Kształcenie na tym etapie jest łagodnym przejściem od wychowania przedszkolnego do edukacji prowadzonej w systemie szkolnym. Ma ono charakter zintegrowany.


Zajęcia edukacyjne prowadzi nauczyciel (nauczyciele) według ustalonego przez siebie planu, dostosowując czas zajęć i przerw do aktywności uczniÓw.


Nauczyciel (nauczyciele) układa zajęcia w taki sposÓb, aby zachować ciągłość nauczania i doskonalenia podstawowych umiejętności.


Wskazane jest takie organizowanie procesu dydaktyczno - wychowawczego, aby w każdym dniu wystąpiły zajęcia ruchowe, ktÓrych łączny tygodniowy wymiar wynosi co najmniej 3 godziny.


Cele edukacyjne


Wspomaganie wszechstronnego i harmonijnego rozwoju ucznia, w tym szczegÓlnie:


1) umiejętności służących zdobywaniu wiedzy (czytania, pisania i liczenia),


2) umiejętności nawiązywania i utrzymywania poprawnych kontaktÓw z innymi dziećmi, dorosłymi, z osobami niepełnosprawnymi, przedstawicielami innej narodowości i rasy itp.,


3) poczucia przynależności do społeczności szkolnej, środowiska lokalnego, regionu i kraju,


4) umiejętności działania w rÓżnych sytuacjach szkolnych i pozaszkolnych,


5) rozbudzania potrzeby kontaktu z przyrodą.


Zadania szkoły


1. Uświadamianie uczniom, że wspÓlnoty takie jak: rodzina, środowisko lokalne i ojczyzna stanowią wielką wartość w życiu każdego człowieka, i że każdy ma wobec tych wspÓlnot obowiązki.


2. Uczenie zwyczajÓw, obyczajÓw i właściwych zachowań w środowisku rodzinnym, wobec kolegÓw szkolnych i nauczycieli.


3. Uczenie właściwych zachowań w stosunku do zwierząt i otaczającej przyrody.


4. Rozpoznanie poziomu sprawności warunkującego opanowanie przez uczniÓw podstawowych umiejętności: czytania, pisania i liczenia; odpowiednio do tego prowadzenie ćwiczeń usprawniających.


5. Kształtowanie właściwych nawykÓw higienicznych.


6. Zapoznanie dzieci z polską i światową klasyczną literaturą dziecięcą.


Treści nauczania


Edukacja na tym etapie obejmuje następujące treści nauczania i działania edukacyjne:


1) dom rodzinny - dziecko jako członek rodziny,


2) szkoła - dziecko jako uczeń, kolega, przyjaciel,


3) miejscowość, życie jej mieszkańcÓw,


4) przyroda w otoczeniu dziecka,


5) ojczyzna, jej symbole i święta narodowe; baśnie i legendy narodowe,


6) obrazy z przeszłości (własnej rodziny, szkoły, miejscowości),


7) zabawy, zajęcia, przygody dzieci,


8) obrazy z życia dzieci w innych krajach,


9) wybrane wytwory kultury, sztuki, techniki,


10) rozmowy,


11) swobodne i spontaniczne wypowiedzi uczniÓw,


12) opowiadanie i opisywanie,


13) recytowanie wierszy i prozy,


14) zabawy i gry dramowe, teatralne,


15) uważne słuchanie wypowiedzi innych,


16) odbiÓr programÓw radiowych i telewizyjnych,


17) słuchanie baśni, opowiadań i legend, w tym z własnego regionu, jako inspiracji do słownego i pozasłownego wyrażania treści i przeżyć,


18) czytanie głośne sylab, wyrazÓw, zdań i tekstÓw,


19) czytanie ciche ze zrozumieniem,


20) rÓżne źrÓdła informacji i technologii informacyjnej, w tym korzystanie z czytelni i biblioteki szkolnej,


21) pisanie liter, łączenie liter w sylaby, pisanie wyrazÓw, zdań,


22) przepisywanie wyrazÓw, zdań, tekstÓw, powiązane z uzupełnianiem i przekształcaniem,


23) pisanie swobodnych tekstÓw, życzeń, zaproszeń, listÓw, opowiadań i opisÓw,


24) pisanie z wykorzystaniem elementarnych zasad pisowni,


25) stosunki przestrzenne, porządkowanie, klasyfikowanie,


26) liczenie (przeliczanie przedmiotÓw, niezależność liczby przedmiotÓw od sposobÓw ich przeliczania, porÓwnywanie liczebności zbiorÓw),


27) liczby i ich zapis, stopniowe rozszerzanie zakresu liczbowego do 10 000, zapis dziesiątkowy,


28) działania arytmetyczne (dodawanie, odejmowanie, algorytmy dodawania i odejmowania pisemnego, mnożenie, algorytm mnożenia pisemnego przez liczby jednocyfrowe, dzielenie), kolejność wykonywania działań,


29) mierzenie, ważenie, obliczenia pieniężne, kalendarz,


30) matematyzowanie sytuacji konkretnych, rozwiązywanie zadań tekstowych jednodziałaniowych i łatwych zadań złożonych,


31) figury geometryczne, w tym trÓjkąt, kwadrat, prostokąt, koło,


32) obserwowanie zjawisk i procesÓw przyrodniczych dostępnych doświadczeniu dziecka i mÓwienie o nich,


33) formy ochrony środowiska przyrodniczego w najbliższej okolicy,


34) poznanie własnego ciała,


35) dbałość o zdrowie, higiena własna i otoczenia,


36) podobieństwa i rÓżnice między ludźmi, zrozumienie a tolerancja,


37) żywność i żywienie,


38) bezpieczeństwo, w tym poruszanie się po drogach publicznych, rozpoznawanie sygnałÓw alarmowych o niebezpieczeństwie,


39) poznawanie pracy w wybranych zawodach,


40) urządzenia techniczne powszechnego użytku (bezpieczne użytkowanie),


41) wykorzystanie materiałÓw (papier, drewno, tkanina, metal, tworzywa sztuczne, materiały przyrodnicze) w działalności manualnej,


42) organizacja pracy (planowanie, organizacja stanowiska, racjonalne wykorzystanie materiału i czasu),


43) działalność plastyczna uczniÓw w rÓżnych materiałach, technikach i formach z wykorzystaniem tradycji regionalnych,


44) rÓżnorodność dziedzictwa i poszukiwań w sferze kultury,


45) wielość środkÓw komunikacji (język przestrzeni, koloru, ciała itp.) oraz środkÓw wyrazu plastycznego,


46) ekspresja i autoekspresja,


47) rozumienie, akceptacja i tolerancja dla innych wypowiedzi artystycznych,


48) kształtowanie otoczenia i form użytkowych,


49) krajobraz kulturowy,


50) brzmienie głosÓw, instrumentÓw muzycznych, dźwięk, rytm, tempo,


51) śpiew, gra na instrumentach, ruch z muzyką,


52) percepcja elementÓw akustyki środowiska człowieka, muzyki i utworÓw muzycznych,


53) gry i zabawy ruchowe, ćwiczenia terenowe, wędrÓwki piesze,


54) umiejętności ruchowe oraz ćwiczenia fizyczne korygujące postawę ciała,


55) przestrzeganie reguł w grach i zabawach ruchowych.


W szkołach, ktÓre organizują naukę języka mniejszości narodowej lub grupy etnicznej, język ten jest nauczany w ramach nauczania zintegrowanego. Treści nauczania w klasach I-III powinny być czerpane z podobnych kręgÓw tematycznych, jakie zostały określone powyżej, z uwzględnieniem kultury danej mniejszości narodowej lub grupy etnicznej.


II ETAP EDUKACYJNY


KLASY IV-VI


Począwszy od II etapu edukacyjnego wprowadza się przedmioty i następujące ścieżki edukacyjne o charakterze wychowawczo - dydaktycznym:


1) edukacja czytelnicza i medialna,


2) edukacja ekologiczna,


3) edukacja prozdrowotna,


4) wychowanie do życia w społeczeństwie:


a) wychowanie do życia w rodzinie,


b) wychowanie regionalne - dziedzictwo kulturowe w regionie,


c) wychowanie patriotyczne i obywatelskie.


Dyrektor szkoły zapewnia uwzględnienie problematyki ścieżek edukacyjnych w szkolnym zestawie programÓw nauczania. Realizację ścieżek edukacyjnych zapewniają nauczyciele wszystkich przedmiotÓw, ktÓrzy do własnego programu włączają odpowiednio treści danej ścieżki.


Częściowej realizacji tych treści można dokonać w czasie odrębnych, modułowych, kilkugodzinnych zajęć. Dotyczy to zwłaszcza ścieżki edukacyjnej "Wychowanie do życia w społeczeństwie".


PRZEDMIOTY


JĘZYK POLSKI


Człowiek zdobywa wiedzę przede wszystkim poprzez język. Nauczanie języka ojczystego tworzy fundament ogÓlnego rozwoju ucznia, jest pomocą w kształtowaniu osoby ucznia, stanowi głÓwny punkt odniesienia całej edukacji szkolnej - wychowania i kształcenia. Za rozwÓj języka w mowie i piśmie (w tym za zasÓb pojęć, ortografię i estetykę zapisu) odpowiedzialni są wszyscy nauczyciele niezależnie od posiadanej specjalności.


Cele edukacyjne


Wspomaganie umiejętności porozumiewania się uczniÓw i wprowadzanie ich w świat kultury, zwłaszcza przez:


1) kształcenie sprawności mÓwienia, słuchania, czytania i pisania w zrÓżnicowanych sytuacjach komunikacyjnych prywatnych i publicznych, a zwłaszcza ważnych dla życia w państwie demokratycznym i obywatelskim; rozwijanie zainteresowania uczniÓw językiem jako składnikiem dziedzictwa kulturowego,


2) ujawnianie zainteresowań, możliwości i potrzeb oraz językowych i czytelniczych umiejętności uczniÓw po to, aby wyznaczać stosowne dla nich cele, dobierać treści i materiały, projektować odpowiednie działania gwarantujące skuteczność edukacji,


3) rozbudzanie motywacji czytania i rozwijanie umiejętności odbioru dzieł literackich i innych tekstÓw kultury, także audiowizualnych, a przez nie przybliżanie rozumienia człowieka i świata; wprowadzanie w tradycję kultury narodowej i europejskiej,


4) uczenie istnienia w kulturze, przede wszystkim w jej wymiarze symbolicznym i aksjologicznym, tak by stawała się wewnętrzną i osobistą własnością dziecka.


Zadania szkoły


1. Wychowanie językowe i rozbudzanie wrażliwości estetycznej.


2. Motywowanie do poznawania literatury oraz rÓżnorodnych tekstÓw kultury (w tym regionalnej) wzbogacających wiedzę ucznia o człowieku, życiu i świecie z perspektywy wspÓłczesności i z odniesieniem do przeszłości.


3. Doskonalenie kompetencji komunikacyjnej, tzn. umiejętności mÓwienia, słuchania, czytania, pisania, odbioru rÓżnorodnych tekstÓw kultury.


4. Tworzenie sytuacji, w ktÓrych uczenie się języka następuje przez świadome i refleksyjne jego używanie (bez nawarstwiania teoretycznej, abstrakcyjnej wiedzy o systemie językowym).


5. Pobudzanie postaw kreatywnych ucznia w procesie zdobywania umiejętności i gromadzenia wiedzy.


6. Integrowanie rÓżnych doświadczeń kulturowych.


Treści nauczania


Treści nauczania powinny być podporządkowane funkcji wspierającej wypowiadanie się, bez konieczności posługiwania się definicjami.


1. Pojęcia nadawcy i odbiorcy, sposoby rozpoznawania intencji wypowiedzi (np. pytam, odpowiadam, informuję, proszę).


2. Właściwości opowiadania, opisu, dialogu oraz prostych form użytkowych.


3. Wypowiedzenia oznajmujące, pytające i rozkazujące, w tym zdania i rÓwnoważniki zdań.


4. Związki wyrazÓw w zdaniu, w tym rola podmiotu i orzeczenia.


5. Odmienne i nieodmienne części mowy oraz podstawowe kategorie fleksyjne.


6. Związki znaczeniowe między wyrazami.


7. Budowa słowotwÓrcza wyrazÓw.


8. Rodzaje głosek.


9. Akcent wyrazowy, intonacja.


10. Pojęcia: fikcja literacka, świat przedstawiony, nadawca, odbiorca, podmiot mÓwiący, narracja, przenośnia, rytm.


11. RÓżnice między językiem potocznym a językiem literatury oraz językiem regionu.


12. Terminy: bohater, wątek, akcja, autor, narrator, epitet, porÓwnanie, wyraz dźwiękonaśladowczy, rym, zwrotka, refren, baśń, opowiadanie, powieść, proza, poezja.


13. Terminy związane z przekazami ikonicznymi, radiem, telewizją, filmem, teatrem, prasą.


Osiągnięcia


1. MÓwienie:


1) do rzeczywistych i wyobrażonych słuchaczy, z przejrzystością intencji, z uwzględnianiem rÓżnorodnych sytuacji, rÓl i kontaktÓw międzyludzkich (oficjalnych i nieoficjalnych),


2) na temat otaczającej rzeczywistości, własnych zainteresowań, literatury, innych (niewerbalnych i mieszanych) tekstÓw kultury,


3) na temat zaobserwowanych zjawisk językowych (przy użyciu elementarnej terminologii językoznawczej wprowadzanej zależnie od możliwości uczniÓw),


4) z precyzją znaczeniową, ze świadomością emocjonalnego nacechowania wypowiedzi oraz prÓbami ich oceny (zwłaszcza etycznej),


5) płynne, z poprawną i wyraźną artykulacją oraz dykcją, akcentowaniem, intonacją, pauzowaniem i tempem (w tym wygłaszanie tekstÓw z pamięci).


2. Słuchanie:


1) uważne i ze zrozumieniem,


2) rozmaitych wypowiedzi, w rÓżnych celach i sytuacjach,


3) z rozrÓżnianiem mowy i tła akustycznego w przekazach audiowizualnych.


3. Czytanie:


1) głośne i wyraziste, z uwzględnieniem zasad kultury żywego słowa,


2) ciche ze zrozumieniem,


3) rÓżnych rodzajÓw tekstÓw z uwzględnianiem celu (takiego jak: informacja, przeżycie, perswazja itp.).


4. Pisanie:


1) tekstÓw kierowanych do rÓżnych adresatÓw i w rÓżnych celach,


2) w związku z potrzebami codziennej komunikacji, ekspresji własnych doznań, z literaturą i tekstami kultury wysokiej oraz masowej,


3) w rÓżnych prostych formach,


4) z troską o kompozycję (plan, tytuł, akapit), sprawność stylistyczną oraz poprawność gramatyczną, interpunkcyjną i ortograficzną, a także estetykę tekstu.


5. OdbiÓr tekstÓw kultury:


1) z dążnością do odkrywania ich dosłownego, przenośnego i symbolicznego sensu,


2) uwzględnieniem obserwacji swoistości ich tworzywa,


3) ze wskazywaniem na rÓżne elementy świata przedstawionego,


4) z odrÓżnianiem fikcji artystycznej od rzeczywistości,


5) z prÓbami określania funkcji rÓżnych elementÓw tekstu przy użyciu odpowiedniej terminologii (wprowadzanej zależnie od możliwości uczniÓw),


6) z wykorzystaniem rÓżnych kontekstÓw,


7) z uwzględnieniem odrębności regionalnej i etnicznej


Lektura


1. Utwory zaproponowane przez uczniÓw i nauczyciela (w całości po dwa duże teksty literackie w klasie IV, po trzy w klasach V i VI).


2. Baśnie, legendy, opowiadania i utwory poetyckie (w tym pochodzące z regionu).


3. Fragmenty polskiej i światowej klasyki dziecięcej i młodzieżowej przy systematycznym motywowaniu uczniÓw do samodzielnego poznawania całych tekstÓw.


4. Teksty reprezentatywne dla źrÓdeł kultury europejskiej.


5. Utwory prozatorskie i poetyckie wprowadzające w polską tradycję i wspÓłczesność literacką - stosownie do możliwości i potrzeb uczniÓw.


6. Teksty reprezentatywne dla rÓżnych rodzajÓw, gatunkÓw i form artystycznego wyrazu, ze szczegÓlnym uwzględnieniem utworÓw epickich, w tym odmian prozy fabularnej (m.in. powieści podrÓżniczo - przygodowej, obyczajowej, fantastycznej).


7. Teksty użytkowe, publicystyczne, popularnonaukowe, przedstawienia teatralne, filmy, słuchowiska radiowe, programy telewizyjne.


HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO


Cele edukacyjne


1. Zainteresowanie przeszłością.


2. Rozwijanie poczucia przynależności do grupy rodzinnej, społeczności lokalnej, grupy etnicznej, narodu, państwa, społeczności europejskiej i światowej.


3. ¦wiadoma postawa patriotyczna i obywatelska motywująca do odpowiedzialnego uczestnictwa w życiu społecznym i publicznym. Kształtowanie szacunku do własnego państwa.


4. Poznawanie wartości, stanowiących istotny motyw działalności indywidualnej i publicznej w Polsce, w Europie i w świecie.


Zadania szkoły


1. Dostarczanie wiedzy na temat najważniejszych wydarzeń i najwybitniejszych postaci z dziejÓw Polski (w tym regionu) oraz Europy i świata.


2. Zapoznanie z symbolami narodowymi, religijnymi i państwowymi; wyjaśnienie ich znaczenia oraz kształtowanie szacunku wobec nich. Rozwijanie postawy patriotycznej.


3. Kształtowanie wyobraźni historycznej.


4. Zapoznanie z elementarnymi pojęciami historycznymi.


5. Rozbudzanie zainteresowań przeszłością własną, swojej rodziny i narodu oraz korzeniami i rozwojem rodzimej kultury.


Treści nauczania


1. Ja. Kim jestem - co lubię, co potrafię, co jest dla mnie ważne. Godność moja i innych.


2. Ja i inni. Moja postawa wobec innych. Koleżeństwo, przyjaźń, miłość. Prawa moje i prawa innych. Stosunek do środowiska przyrodniczego i kulturowego.


3. Ja i inni. Wolność osobista a przewidywanie konsekwencji własnych zachowań, odpowiedzialność i obowiązki. Wzorce osobowe - wybrane postacie historyczne i wspÓłczesne.


4. Wartości: prawda, dobro, piękno i sprawiedliwość w otaczającym świecie.


5. MÓj dom, moja rodzina i sąsiedztwo. Elementy historii rodzinnej, regionalnej oraz życia codziennego w Polsce i w rÓżnych krajach i epokach.


6. Społeczeństwo. Prawa i obowiązki obywatelskie. Postawy prospołeczne i aspołeczne. Przykłady rÓżnych systemÓw społecznych w świecie wspÓłczesnym i w przeszłości.


7. Praca. Jej znaczenie w życiu indywidualnym i zbiorowym. Organizacja pracy i jej efekty w rÓżnych epokach i wspÓłcześnie.


8. ZrÓżnicowanie regionalne Polski efektem warunkÓw przyrodniczych i działalności człowieka, zasoby środowiska przyrodniczego, ich ochrona i wykorzystanie.


9. Zagospodarowanie terenu w miejscu zamieszkania ucznia, uwarunkowania życia ludzi danego obszaru od czynnikÓw przyrodniczych i pozaprzyrodniczych, krajobraz najbliższej okolicy.


10. Moja ojczyzna. Wydarzenia i osoby o zasadniczym znaczeniu dla losÓw narodu i państwa polskiego (chrzest Polski, Zjazd Gnieźnieński i koronacja Chrobrego, Władysław Łokietek i Kazimierz Wielki, bitwa pod Grunwaldem, Unia Polsko-Litewska, krÓlowa Jadwiga i Jagiełło, Stefan Batory, potop szwedzki, Jan Sobieski, Konstytucja 3 maja, rozbiory, formy walki o niepodległość Polski, I wojna światowa, odzyskanie niepodległości, wojna polsko-sowiecka, JÓzef Piłsudski i Roman Dmowski, II wojna światowa, okupacja i walka o niepodległość).


11. Najważniejsze elementy polskiego dziedzictwa kulturowego.


12. Moja ojczyzna Polska - położenie, obszar, granice, sąsiedzi, ludność, podział administracyjny.


13. MÓj krąg cywilizacyjno-kulturowy. Wybrane zagadnienia z kręgu kultury antycznej oraz dziejÓw Europy. ¦rÓdziemnomorskie korzenie wybranych elementÓw kultury polskiej.


14. Polska w Europie - kierunki wspÓłpracy, procesy integracji z Unią Europejską.


15. Symbole i święta narodowe, religijne i państwowe; symbole wybranych państw i instytucji międzynarodowych.


Osiągnięcia


1. Integrowanie wiedzy historycznej uzyskanej z rÓżnych źrÓdeł.


2. Ujmowanie treści historycznych w związkach przyczynowo-skutkowych.


3. Ocenianie faktÓw i wydarzeń z przeszłości.


4. Tworzenie opowiadania opartego na treściach historycznych, z obrazowym ujmowaniem epizodÓw, postaci i scenek historycznych.


5. Umieszczanie wydarzeń w przedziałach czasowych, obliczanie upływu czasu między wydarzeniami.


6. Rysowanie drzewa genealogicznego.


7. Poszukiwanie swojego miejsca w świecie, świadome korzystanie z przysługujących praw oraz wypełnianie obowiązkÓw.


8. Umiejętność krytycznej oceny wydarzeń historycznych i wspÓłczesnych.


9. Rozumienie i stosowanie przyjętych norm wspÓłżycia w najbliższym otoczeniu. Indywidualne i grupowe działanie w najbliższym otoczeniu społecznym i na forum szkoły.


10. Samodzielna ocena zachowań swoich i innych, a także przewidywanie ich konsekwencji.


11. Dokonywanie świadomej samoidentyfikacji kulturowej, narodowej, etnicznej, regionalnej i państwowej; formułowanie uzasadnień własnych postaw i poglądÓw.


12. Wyrażanie własnego zdania i słuchanie zdania innych.


13. Dostrzeganie związkÓw teraźniejszości z przeszłością oraz ciągłości rozwoju kulturalnego i cywilizacyjnego.


14. Odczytywanie i opis rÓżnorodnych źrÓdeł informacji historycznej i ich ilustracyjne wykorzystywanie przy rekonstrukcji przeszłości.


15. Lokalizowanie czasowo-przestrzenne wydarzeń z wykorzystaniem osi czasu, planu, mapy, wykresÓw i tabel.


16. Wyciąganie wnioskÓw z porÓwnywania dwÓch i więcej prostych informacji dotyczących wydarzeń i postaci historycznych.


17. Poszukiwanie potrzebnych informacji w rÓżnorodnych źrÓdłach oraz rozwijanie umiejętności ich selekcjonowania, porządkowania i przechowywania.


18. Ukierunkowana, bezpośrednia obserwacja elementÓw środowiska geograficznego i społecznego.


19. Formułowanie pytań, problemÓw dotyczących zjawisk zachodzących w środowisku lokalnym, regionalnym i poszukiwanie ich rozwiązań z wykorzystaniem dostępnych źrÓdeł informacji.


JĘZYK OBCY


Cele edukacyjne


Opanowanie znajomości języka na poziomie zapewniającym minimum komunikacji językowej.


Zadania szkoły


1. Rozwijanie w uczniach poczucia własnej wartości oraz wiary we własne możliwości językowe, m.in. przez pozytywną informację zwrotną dotyczącą ich indywidualnych umiejętności językowych.


2. Stopniowe przygotowywanie ucznia do samodzielności w procesie uczenia się języka obcego.


3. Rozwijanie w uczniach postawy ciekawości, otwartości i tolerancji wobec innych kultur.


Treści nauczania


1. Podstawowe struktury gramatyczne umożliwiające formułowanie wypowiedzi w odniesieniu do teraźniejszości, przeszłości i przyszłości oraz do relacji przestrzennych.


2. Podstawowe funkcje językowe umożliwiające posługiwanie się językiem w prostych, nieformalnych sytuacjach dnia codziennego.


3. Zasady wymowy i ortografii.


4. Podstawowe wiadomości o obszarze nauczanego języka.


5. Wprowadzenie do pracy ze słownikiem dwujęzycznym oraz stosownymi materiałami uzupełniającymi.


6. Proste projekty zespołowe.


Osiągnięcia


1. Sprawność rozumienia ze słuchu:


1) ogÓlnego sensu prostych sytuacji komunikacyjnych, w tym intencji rozmÓwcy,


2) instrukcji nauczyciela,


3) ogÓlnego sensu oraz wyszukiwanie informacji szczegÓłowych w nieskomplikowanych wypowiedziach i dialogach.


2. Sprawność mÓwienia:


1) zadawanie prostych pytań oraz udzielanie odpowiedzi,


2) zdobywanie i udzielanie informacji w typowych sytuacjach dnia codziennego,


3) formułowanie krÓtkiej wypowiedzi o sobie, rodzinie, najbliższym otoczeniu,


4) inicjowanie i podtrzymywanie prostej rozmowy dotyczącej typowych sytuacji dnia codziennego,


5) opanowanie poprawnej wymowy w zakresie poznanego materiału językowego.


3. Sprawność czytania:


1) rozumienie powszechnie spotykanych dokumentÓw, takich jak: menu, rozkład jazdy, ogłoszenia, reklamy, listy i instrukcje,


2) wyszukiwanie konkretnych informacji w prostych tekstach,


3) rozumienie ogÓlnego sensu prostych, adaptowanych tekstÓw.


4. Sprawność pisania:


1) dostrzeganie rÓżnic między fonetyczną a graficzną formą wyrazu oraz umiejętność poprawnego zapisu większości słÓw znanych ze słuchu,


2) napisanie krÓtkiego listu o sobie i swoich zainteresowaniach, przekazanie prostej informacji.


5. Inne umiejętności - korzystanie ze szkolnego słownika dwujęzycznego.


MATEMATYKA


Cele edukacyjne


1. Rozwijanie rozumienia podstawowych pojęć arytmetyki i geometrii.


2. Rozwijanie pamięci, wyobraźni, myślenia abstrakcyjnego i logicznego rozumowania.


3. Rozwijanie umiejętności czytania i tworzenia tekstÓw w stylu matematycznym.


Zadania szkoły


1. Kształtowanie umiejętności myślenia i formułowania wypowiedzi.


2. Rozwijanie umiejętności uczniÓw w zakresie rozumienia prostych tekstÓw sformułowanych w języku matematyki.


3. Rozwijanie umiejętności opisywania w języku matematyki prostych sytuacji.


4. Ułatwianie dostrzegania problemÓw i badania ich w konkretnych przypadkach przez prowadzenie prostych rozumowań matematycznych.


Treści nauczania


1. Liczby naturalne, dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie liczb naturalnych, przykłady potęg; kolejność wykonywania działań; wielokrotności liczb naturalnych, cechy podzielności.


2. Liczby całkowite, dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie liczb całkowitych.


3. Liczby wymierne, dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie ułamkÓw; zapisywanie ułamkÓw zwykłych i wyrażeń dwumianowych w postaci liczb dziesiętnych; dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie liczb dziesiętnych; obliczanie procentu danej liczby.


4. Symbole literowe, zapisywanie prostych wyrażeń algebraicznych oraz obliczanie ich wartości liczbowych.


5. Zapisywanie treści prostych zadań w postaci rÓwnań pierwszego stopnia z jedną niewiadomą; rozwiązywanie prostych rÓwnań z jedną niewiadomą.


6. Przykłady przyporządkowań; zaznaczanie punktÓw o danych wspÓłrzędnych i odczytywanie wspÓłrzędnych punktÓw na płaszczyźnie.


7. Diagramy przedstawiające dane empiryczne, graficzne przedstawianie zależności liczbowych (tam gdzie to możliwe - z użyciem technologii informacji).


8. Wielokąty, koło - rysowanie figur i określanie ich własności; skala i plan.


9. Kąt, porÓwnywanie i mierzenie kątÓw; rodzaje kątÓw (proste, ostre, rozwarte).


10. Obliczanie obwodÓw i pÓl prostokątÓw, trÓjkątÓw i trapezÓw.


11. Przykłady odbić lustrzanych; oś symetrii figury.


12. Prostopadłościan, graniastosłup prosty - modele brył, właściwości, siatki; pola powierzchni wielościanÓw, objętość graniastosłupÓw prostych.


Osiągnięcia


1. Uzyskanie sprawności w prostym rachunku pamięciowym, szacowaniu wynikÓw, stosowaniu algorytmÓw działań sposobem pisemnym, dokonywaniu obliczeń za pomocą kalkulatora.


2. Rozwiązywanie prostych zadań wymagających użycia liczb lub wykorzystania właściwości figur geometrycznych.


3. Odczytywanie informacji z prostych wykresÓw i diagramÓw rÓżnego typu.


4. Formułowanie w języku matematyki prostych problemÓw spotykanych w środowisku uczniÓw.


PRZYRODA


Cele edukacyjne


1. Zainteresowanie światem, jego rÓżnorodnością, bogactwem i pięknem.


2. Rozumienie zależności istniejących w środowisku przyrodniczym.


3. Zdobycie umiejętności obserwacji zjawisk przyrodniczych i dokonywania ich opisu.


4. Poznanie wspÓłzależności człowieka i środowiska.


5. Poznanie zachowań sprzyjających bezpieczeństwu ludzi i przyrody.


6. Wyrobienie poczucia odpowiedzialności za środowisko.


Zadania szkoły


1. Dostarczanie wiedzy na temat człowieka, udzielanie uczniowi pomocy w rozumieniu samego siebie.


2. Przekazywanie wiedzy na temat budowy i złożoności świata ożywionego i nieożywionego oraz warunkÓw życia.


3. Umożliwianie prowadzenia obserwacji środowiska w najbliższej okolicy oraz poznawanych regionach.


4. Przeprowadzanie ćwiczeń kształtujących umiejętność orientowania się w terenie i na mapie.


5. Umożliwianie prowadzenia obserwacji zjawisk przyrodniczych, wykonywania prostych eksperymentÓw i interpretowania ich wynikÓw.


6. Pobudzanie wrażliwości uczniÓw na piękno świata i wartość życia.


7. Kształtowanie postawy szacunku do zwierząt i przyrody oraz odpowiedzialności za ich stan.


Treści nauczania


1. WspÓlne cechy budowy i czynności organizmÓw.


2. Złożoność świata żywego, znaczenie rÓżnych sposobÓw jego porządkowania.


3. Przykłady rÓżnorodności roślin, grzybÓw i zwierząt oraz środowisk ich życia.


4. Opis miejsca zamieszkania (formy terenu, skały, wody, gleba, roślinność).


5. Warunki życia ludzi w najbliższym otoczeniu.


6. Orientacja w terenie, szkic, plan, mapa.


7. Krajobraz najbliższej okolicy - obserwacje i opisy:


1) składniki naturalnego krajobrazu,


2) sposoby zagospodarowania obszaru,


3) ludzie i kultura,


4) zależność życia ludzi od czynnikÓw przyrodniczych i pozaprzyrodniczych.


8. Krajobrazy nizinne, wyżynne i gÓrskie:


1) środowisko i jego zagospodarowanie (na przykładzie wybranych krajobrazÓw Polski),


2) krajobrazy naturalne i przekształcone przez człowieka,


3) przykłady pozytywnego i negatywnego zagospodarowania przestrzeni,


4) krainy Polski.


9. Wybrane krajobrazy świata:


1) lądy i kontynenty,


2) oceany.


10. Pogoda i klimat, obserwacje meteorologiczne.


11. Właściwości rÓżnych substancji i ich zastosowanie:


1) metale i niemetale,


2) mieszaniny jednorodne i niejednorodne,


3) woda i roztwory wodne; rozpuszczanie i krystalizacja,


4) właściwości materii o rÓżnych stanach skupienia,


5) przemiany chemiczne znane z życia codziennego (np. spalanie, korozja, ścinanie białka).


12. Kinetyczno - molekularny model budowy materii.


13. Podstawowe zjawiska fizyczne:


1) mechaniczne,


2) elektryczne i magnetyczne,


3) optyczne i akustyczne.


14. Czynności życiowe człowieka, etapy rozwoju człowieka ze szczegÓlnym uwzględnieniem dojrzewania biologicznego, zasady higieny.


15. Znaczenie wybranych gatunkÓw roślin, grzybÓw i zwierząt dla człowieka.


16. Bakterie i wirusy - zagrożenia i korzyści dla człowieka.


17. Substancje szkodliwe dla organizmÓw żywych i ich oddziaływanie na środowisko przyrodnicze.


18. Wpływ człowieka na środowisko przyrodnicze.


19. Wpływ środowiska na zdrowie człowieka:


1) substancje szkodliwe i ich wpływ na organizm człowieka,


2) rola wody, powietrza, gleby, ich odtwarzalność, czystość i skażenie.


20. Ziemia w Układzie Słonecznym, obserwacje astronomiczne.


21. PodrÓże i odkrycia geograficzne.


Osiągnięcia


1. Całościowe postrzeganie rzeczywistości przyrodniczej.


2. Obserwowanie przyrodniczych składnikÓw środowiska i ich opis.


3. Gromadzenie i integrowanie wiedzy koniecznej do opisywania zjawisk przyrody.


4. Rozpoznawanie stanÓw fizjologicznych organizmu człowieka. Dbałość o zdrowie przez stosowanie zasad higieny i korzystanie z rÓżnych form rekreacji.


5. Dostrzeganie walorÓw przyrodniczych najbliższego regionu, znajomość prawnie chronionych obiektÓw i obszarÓw przyrodniczych. Rozpoznawanie, z wykorzystaniem atlasÓw i prostych kluczy, pospolitych gatunkÓw roślin i zwierząt.


6. Dostrzeganie zależności między czynnikami środowiska przyrodniczego i kulturowego.


7. Wyjaśnianie zjawisk fizycznych i astronomicznych.


8. Obserwowanie i identyfikowanie rÓżnorodnych substancji i procesÓw chemicznych w najbliższym otoczeniu.


9. Właściwe korzystanie z dostępnych produktÓw chemicznych.


10. Dostrzeganie wpływu działalności człowieka na środowisko przyrodnicze.


11. Orientowanie się w terenie.


12. Czytanie i interpretowanie map, wykresÓw, tabel.


13. Rozwiązywanie prostych zadań problemowych dotyczących miejsca zamieszkania i okolicy.


14. Dostrzeganie kulturowych walorÓw najbliższego regionu.


MUZYKA


Cele edukacyjne


1. Pobudzanie wszechstronnego rozwoju uczniÓw, a w szczegÓlności:


1) rozbudzanie twÓrczej postawy wobec siebie i świata,


2) rozwijanie ogÓlnej wrażliwości dziecka,


3) rozwijanie muzykalności, wrażliwości muzycznej,


4) rozwijanie umiejętności refleksyjnego słuchania,


5) rozwijanie zainteresowań i zamiłowań muzycznych.


2. Wyposażenie uczniÓw w podstawowe umiejętności muzyczne.


3. Wprowadzenie uczniÓw do aktywnego uczestnictwa w kulturze.


4. Wpływanie przez sztukę na obyczaje i kulturę uczniÓw oraz atmosferę szkolną.


Zadania szkoły


1. Tworzenie sytuacji dających możliwość przeżyć wewnętrznych, bezinteresownego działania, procesu twÓrczego - wysiłku i radości towarzyszących twÓrczej aktywności.


2. Umożliwienie kontaktu z wielkimi dziełami sztuki.


3. Kształtowanie postaw.


Treści nauczania


1. Nauka śpiewania w wykonaniu indywidualnym i zbiorowym.


2. Muzykowanie na instrumentach.


3. Działania muzyczno - ruchowe.


4. Słuchanie muzyki.


5. Obserwacja i tworzenie świata dźwięku.


6. Pojęcia muzyczne niezbędne do prowadzenia rozmÓw o muzyce.


7. RÓżnorodność muzyki ojczystej, w tym regionalnej oraz muzyki innych narodÓw i regionÓw świata.


8. Wartości muzyki klasycznej, rozrywkowej i ludowej.


Osiągnięcia


1. ¦piewanie indywidualne i w grupie.


2. Umiejętność słuchania muzyki.


3. Znajomość najważniejszych pieśni narodowych.


PLASTYKA


Cele edukacyjne


1. Pobudzanie wszechstronnego rozwoju uczniÓw, a w szczegÓlności:


1) rozbudzanie twÓrczej postawy wobec siebie i świata,


2) rozwijanie ogÓlnej wrażliwości dziecka,


3) rozwijanie wrażliwości plastycznej,


4) rozwijanie umiejętności refleksyjnego patrzenia,


5) rozwijanie zainteresowań i zamiłowań plastycznych.


2. Wyposażenie uczniÓw w podstawowe umiejętności plastyczne.


3. Wprowadzenie uczniÓw do aktywnego uczestnictwa w kulturze.


4. Wpływanie przez sztukę na obyczaje i kulturę uczniÓw oraz atmosferę szkolną.


Zadania szkoły


1. Tworzenie sytuacji dających możliwość przeżyć wewnętrznych, bezinteresownego działania, procesu twÓrczego - wysiłku i radości towarzyszących twÓrczej aktywności.


2. Umożliwienie kontaktu z wielkimi dziełami sztuki.


3. Kształtowanie postaw.


Treści nauczania


1. Kontakt z dziełami sztuki plastycznej - pomniki, galerie, muzea.


2. ¦rodki wyrazu plastycznego i działania plastyczne w rÓżnych materiałach, technikach i formach.


3. Sztuka ludowa i zdobnictwo charakterystyczne dla danego regionu.


4. RÓżnorodne sposoby komunikowania (komunikacja pozawerbalna - język przestrzeni, koloru, ciała itd.).


5. Krajobraz kulturowy.


6. Kształtowanie otoczenia i form użytkowych (racjonalność, funkcjonalność, estetyka).


Osiągnięcia


1. Posługiwanie się prostymi technikami plastycznymi.


2. Dbanie o estetyczny wygląd własny i otoczenia.


TECHNIKA


Cele edukacyjne


Osiągnięcie elementarnego poziomu orientacji ogÓlnotechnicznej.


Zadania szkoły


1. Doprowadzenie ucznia do poznania i oceniania swoich cech, możliwości i predyspozycji technicznych.


2. Organizowanie wielostronnej aktywności technicznej ucznia.


Treści nauczania


1. Analiza środowiska ucznia z punktu widzenia technicznego (dom, mieszkanie, miejsce pracy i zabawy, miasto, wieś).


2. Teksty, dokumentacje techniczne oraz kalkulacje ekonomiczne (pojęcia, symbole, znaki i rysunki); normalizacja w technice i w życiu codziennym.


3. RÓżnorodne materiały, ich cechy i zastosowania.


4. Technologie; podstawowe narzędzia, przyrządy pomiarowe stosowane w środowisku ucznia; technologie ekologiczne w środowisku ucznia.


5. Maszyny i instalacje (urządzenia gospodarstwa domowego, rower); bezpieczne, kulturalne i odpowiedzialne postępowanie w środowisku technicznym, w tym bezpieczne poruszanie się w ruchu drogowym pieszego, pasażera i rowerzysty.


Osiągnięcia


1. Racjonalne i etyczne postępowanie w środowisku technicznym.


2. Ocenianie swoich umiejętności, nawykÓw, zainteresowań i zdolności technicznych.


3. Opisywanie i wartościowanie wytworÓw i działań technicznych (za pomocą obrazÓw, rysunkÓw, symboli i tekstÓw; wykorzystywanie technologii informacyjnej) z rÓżnych punktÓw widzenia (ekologicznego, ekonomicznego, estetycznego).


4. Opracowywanie pomysłÓw technicznych w formie dokumentacji technicznej (z wykorzystaniem eksperymentowania, modelowania technicznego oraz technologii informacyjnej; dokonywanie podstawowych pomiarÓw).


5. Planowanie i wykonywanie zadań technicznych indywidualnie i zespołowo; organizowanie miejsca pracy.


6. Bezpieczne posługiwanie się narzędziami oraz urządzeniami gospodarstwa domowego; czytanie ze zrozumieniem rÓżnych instrukcji technicznych; eksploatowanie roweru i bezpieczne poruszanie się nim po drogach (zdobywanie karty rowerowej od 10 roku życia).


INFORMATYKA


Cele edukacyjne


Nauczenie podstawowych zasad posługiwania się komputerem i technologią informacyjną.


Zadania szkoły


1. Umożliwienie uczniom dostępu do komputera.


2. Przygotowanie uczniÓw do posługiwania się komputerem i technologią informacyjną.


3. Uwrażliwienie uczniÓw na zagrożenia wychowawcze związane z niewłaściwym korzystaniem z komputerÓw i ich oprogramowania (np. z gier).


Treści nauczania


1. Zasady bezpiecznego posługiwania się komputerem.


2. Komputer jako źrÓdło wiedzy i komunikowania się. Zastosowania komputera w życiu codziennym.


3. Opracowywanie za pomocą komputera prostych tekstÓw, rysunkÓw i motywÓw.


4. Korzystanie z elementarnych zastosowań komputerÓw do wzbogacania własnego uczenia się i poznawania rÓżnych dziedzin wiedzy.


5. Poznawanie zastosowań komputerÓw i opartych na technice komputerowej urządzeń spotykanych przez ucznia w miejscach publicznych.


Osiągnięcia


1. Posługiwanie się komputerem w przystosowanym dla ucznia środowisku sprzętowym i programistycznym.


2. Opracowywanie za pomocą komputera prostych tekstÓw, rysunkÓw, motywÓw.


3. Korzystanie z rÓżnorodnych źrÓdeł i sposobÓw zdobywania informacji oraz jej przedstawiania i wykorzystania.


4. Stosowanie komputerÓw do wzbogacania własnego uczenia się i poznawania rÓżnych dziedzin.


WYCHOWANIE FIZYCZNE


Cele edukacyjne


1. Wspomaganie harmonijnego rozwoju psychofizycznego uczniÓw.


2. Rozwijanie i doskonalenie sprawności ruchowej i tężyzny fizycznej uczniÓw.


3. Rozwijanie poczucia odpowiedzialności za zdrowie własne i innych.


Zadania szkoły


1. Stymulowanie i umożliwianie uczniom podejmowania aktywności ruchowej i wyrażania własnych przeżyć w zabawach, grach, tańcach.


2. Tworzenie warunkÓw do doskonalenia sprawności i kondycji fizycznej.


3. Zapoznawanie uczniÓw z podstawowymi formami rekreacji, turystyki oraz z podstawowymi zasadami uprawiania wybranych przez uczniÓw dyscyplin sportowych.


4. Dokonywanie oceny postawy ciała i poziomu sprawności ucznia wraz z monitorowaniem rozwoju psychomotorycznego.


Treści nauczania


1. Ćwiczenia kształtujące postawę ciała oraz stymulujące rozwÓj układÓw: ruchowego, oddechowego, krążeniowego, nerwowego.


2. Formy ruchu stwarzające możliwości doskonalenia koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz wzmocnienia kondycji fizycznej.


3. Ćwiczenia zwinnościowo-akrobatyczne oraz skoki.


4. Podstawowe elementy techniki i taktyki gier zespołowych, konkurencji lekkoatletycznych, gier rekreacyjnych, tańcÓw, pływania oraz wybranych sportÓw zimowych.


5. Ćwiczenia i zabawy według inwencji uczniÓw uwzględniające zasady wspÓłdziałania, respektowania przepisÓw, zasad i ustaleń.


6. Przepisy i zasady organizacji zajęć ruchowych uwzględniające troskę o zdrowie.


7. Badanie i ocena rozwoju oraz sprawności funkcjonowania organizmu.


8. Zasady sportowego wspÓłzawodnictwa.


9. Propozycje spędzania czasu wolnego z wykorzystaniem gier, zabaw, form turystycznych i sportowych.


Osiągnięcia


Organizowanie i uczestniczenie w rekreacji, turystyce, zawodach sportowych z przestrzeganiem obowiązujących zasad (np. zasada "czystej gry" w sporcie).


JĘZYK MNIEJSZO¦CI NARODOWEJ LUB GRUPY ETNICZNEJ


Przedmiot realizowany jest w szkołach (oddziałach) z językiem nauczania mniejszości narodowych lub grup etnicznych, zgodnie z odrębnymi przepisami


Cele edukacyjne


Wspomaganie umiejętności komunikowania się uczniÓw i wprowadzenie ich w świat kultury, zwłaszcza poprzez:


1) kształcenie sprawności mÓwienia, słuchania, czytania, pisania w zrÓżnicowanych sytuacjach komunikacyjnych prywatnych i publicznych; rozwijanie zainteresowania uczniÓw językiem jako składnikiem dziedzictwa kulturowego,


2) poszukiwanie korzeni kultury rodzimej,


3) poznanie kraju ojczystego (ewentualnie regionu) danego języka i pogłębianie więzi uczuciowej z nim,


4) uczenie istnienia w kulturze, zwłaszcza w jej wymiarze symbolicznym i aksjologicznym tak, aby stawała się wewnętrzną i osobistą własnością młodego człowieka,


5) ujawnianie zainteresowań, możliwości i potrzeb oraz językowych i czytelniczych umiejętności uczniÓw po to, by wyznaczać stosowne dla nich cele, dobierać treści i materiały, projektować odpowiednie działania gwarantujące skuteczność edukacji,


6) rozbudzanie motywacji czytania i rozwijanie umiejętności odbioru dzieł literackich i innych tekstÓw kultury (także audiowizualnych), a przez nie przybliżanie rozumienia człowieka i świata; wprowadzanie w tradycję kultury narodowej danej mniejszości lub kultury regionu grupy etnicznej.


Zadania szkoły


1. Doskonalenie umiejętności mÓwienia, słuchania, czytania, pisania, odbioru rÓżnorodnych tekstÓw.


2. Tworzenie sytuacji, w ktÓrych uczenie się języka następuje przez świadome i refleksyjne jego używanie.


3. Motywowanie do poznawania literatury oraz rÓżnorodnych tekstÓw kultury narodowej (w tym regionalnej) wzbogacających wiedzę ucznia o człowieku, życiu i świecie z perspektywy wspÓłczesności i z odniesieniem do przeszłości.


4. Integrowanie rÓżnych zakresÓw doświadczeń kulturowych.


5. Tworzenie warunkÓw do oceniania własnych zachowań, uczuć, postaw i umiejętności wynikających z doświadczeń związanych z uczestnictwem w życiu środowiska i kulturze.


6. Rozwijanie w uczniach postaw ciekawości, otwartości i poszanowania innych kultur.


Treści nauczania


1. Podstawowe struktury gramatyczne.


2. Podstawowe zasady wymowy i ortografii.


3. Rozumienie pojęć i czynne posługiwanie się terminami: fikcja literacka, świat przedstawiony, nadawca, odbiorca, podmiot mÓwiący, przenośnia, rytm, bohater, akcja, autor, narrator, epitet, porÓwnanie, rym, zwrotka, refren, baśń, opowiadanie, proza, poezja.


4. Posługiwanie się terminami związanymi z przekazami ikonicznymi, radiem, telewizją, filmem, teatrem, prasą (wyjaśnianie pojęć w razie potrzeby).


5. Posługiwanie się słownikami oraz stosownymi materiałami uzupełniającymi.


Osiągnięcia


1. MÓwienie:


1) na tematy: otaczającej rzeczywistości, własnych zainteresowań, literatury ze świadomością emocjonalnego nacechowania wypowiedzi oraz prÓbami ich oceny (zwłaszcza etycznej),


2) płynne, z poprawną i wyraźną artykulacją oraz dykcją, akcentowaniem, intonacją, pauzowaniem i tempem (w tym wygłaszanie tekstÓw z pamięci).


2. Słuchanie:


1) uważne i skuteczne,


2) rozmaitych wypowiedzi, w rÓżnych celach i sytuacjach.


3. Czytanie:


1) ciche ze zrozumieniem,


2) głośne i wyraziste z uwzględnieniem zasad kultury żywego słowa.


4. Pisanie:


1) w związku z potrzebami codziennej komunikacji, w związku z czytaną literaturą, z zachowaniem reguł kompozycyjnych, stylistycznych, gramatycznych i estetycznych,


2) w rÓżnych prostych formach,


3) krÓtkich tekstÓw kierowanych do rÓżnych adresatÓw (list, zaproszenie, pozdrowienia).


Lektura


1. Utwory zaproponowane przez uczniÓw i nauczyciela.


2. Baśnie, legendy, opowiadania i utwory poetyckie (w tym pochodzące z regionu).


3. Fragmenty narodowej klasyki dziecięcej i młodzieżowej przy systematycznym motywowaniu uczniÓw do samodzielnego poznawania całych tekstÓw.


4. Utwory prozatorskie i poetyckie wprowadzające w tradycję narodową i wspÓłczesność literacką - stosownie do możliwości i potrzeb uczniÓw.


5. Teksty reprezentatywne dla rÓżnych rodzajÓw literackich, ze szczegÓlnym uwzględnieniem utworÓw epickich.


ETYKA 1


Cele edukacyjne


1. Kształtowanie refleksyjnej postawy wobec człowieka, jego natury, powinności moralnych oraz wobec rÓżnych sytuacji życiowych.


2. Przygotowanie do rozpoznawania podstawowych wartości i dokonywania właściwej ich hierarchizacji.


Zadania szkoły


1. Wspieranie uczniÓw w poszukiwaniu wartości.


2. Ukazywanie uczniom konieczności doskonalenia samego siebie.


3. Ukazywanie sensu praw i obowiązkÓw, zasad i reguł, nakazÓw i zakazÓw obowiązujących w życiu społecznym.


4. Uczenie szacunku dla siebie i innych.


Treści nauczania


1. Poznawanie siebie, dostrzeganie cech indywidualnych własnych i najbliższych osÓb.


2. Wyjaśnianie prawdziwego znaczenia własnych zachowań oraz ich przyczyn i konsekwencji.


3. Człowiek jako osoba, godność człowieka.


4. Przyjmowanie odpowiedzialności za siebie.


5. Prawa i obowiązki, zasady i reguły postępowania.


6. Uczestnictwo w grupie, porozumiewanie się z innymi.


7. Wolność i jej rÓżne rozumienie, autorytety i wzory osobowe.


8. Praca i jej wartość dla człowieka.


9. Uzasadnianie opinii, wydawanie sądÓw, kryteria ocen.


Osiągnięcia


1. Dostrzeganie rÓżnorodności postaw i zachowań ludzi.


2. Rozpoznawanie swoich obowiązkÓw wobec najbliższego otoczenia, rodziny i szkoły.


___________


1 Nauczanie religii jest realizowane zgodnie z odrębnymi przepisami.



¦CIEŻKI EDUKACYJNE


EDUKACJA CZYTELNICZA I MEDIALNA


Cele edukacyjne


1. Przygotowanie do samodzielnego poszukiwania potrzebnych informacji i materiałÓw.


2. Przygotowanie do odbioru informacji rozpowszechnianych przez media.


3. Przygotowanie do świadomego i odpowiedzialnego korzystania ze środkÓw masowej komunikacji (telewizji, komputerÓw, prasy itp.).


4. Kształtowanie postawy szacunku dla polskiego dziedzictwa kulturowego w związku z globalizacją kultury masowej.


Zadania szkoły


1. Rozwijanie i utrwalanie zainteresowań, potrzeb i nawykÓw czytelniczych z uwzględnieniem indywidualnych uzdolnień uczniÓw.


2. Kształcenie umiejętności samodzielnego korzystania ze zbiorÓw bibliotecznych.


3. Kształcenie i utrwalanie nawykÓw kulturalnego obcowania z książką i innymi nośnikami informacji.


4. Przygotowanie do odrÓżniania fikcji od rzeczywistości w przekazach medialnych.


5. Wprowadzanie w świat mediÓw oraz podstawowe sposoby i procesy komunikowania się ludzi. Przygotowanie do rozpoznawania rÓżnych komunikatÓw medialnych i rozumienia języka mediÓw.


6. Wprowadzenie do samodzielnego posługiwania się narzędziami medialnymi.


Treści nauczania


1. Dzieje pisma, książki, prasy i przekazÓw medialnych.


2. Wydawnictwa informacyjne, literatura popularnonaukowa, czasopisma dziecięce i młodzieżowe.


3. Katalogi, kartoteki, zautomatyzowany system wyszukiwania danych.


4. Proces porozumiewania się, jego składniki i kontekst społeczny.


5. Komunikacja werbalna i niewerbalna, bezpośrednia i medialna.


6. Rodzaje mediÓw, ich istota i zasady funkcjonowania.


7. Funkcje i charakterystyka komunikatÓw medialnych: drukowanych, obrazowych, dźwiękowych, audiowizualnych i multimedialnych.


8. Podstawowe elementy języka poszczegÓlnych rodzajÓw mediÓw. Rodzaje i gatunki przekazÓw medialnych.


9. Teatr jako źrÓdło przekazÓw medialnych.


10. Wydarzenia z życia osobistego i społecznego jako inspiracja do samodzielnych rejestracji i twÓrczości medialnej.


11. Selektywność doboru informacji w środkach masowego przekazu. Stronniczość przekazu.


12. Informacja czy perswazja? Jawne i niejawne funkcje środkÓw masowej komunikacji we wspÓłczesnym społeczeństwie informacyjnym.


Osiągnięcia


1. Czytanie dla zdobycia wiadomości i zaspokajania potrzeb poznawczych.


2. Umiejętność poszukiwania i wykorzystywania informacji z encyklopedii, słownikÓw, innych wydawnictw i dokumentÓw pozaksiążkowych (medialnych).


3. Umiejętność wyszukiwania materiałÓw na określony temat za pomocą katalogÓw i kartotek.


4. Rozpoznawanie elementÓw języka mediÓw w rÓżnych rodzajach komunikatÓw.


5. RozrÓżnianie komunikatÓw przedstawiających rzeczywistość realną i fikcję.


6. RozrÓżnianie między obiektywną relacją a komentarzem.


7. Posługiwanie się podstawowymi urządzeniami medialnymi.


8. Umiejętność krytycznej analizy wartości oferty mediÓw i dokonywania właściwego wyboru w korzystaniu ze środkÓw masowej komunikacji.


EDUKACJA EKOLOGICZNA


Cele edukacyjne


1. Dostrzeganie zmian zachodzących w otaczającym środowisku oraz ich wartościowanie.


2. Rozwijanie wrażliwości na problemy środowiska.


Zadania szkoły


1. Ukazanie zależności stanu środowiska od działalności człowieka.


2. Ukazywanie mechanizmÓw i skutkÓw niepożądanych zmian.


Treści nauczania


1. Wpływ codziennych czynności i zachowań w domu, szkole, miejscu zabawy i pracy na stan środowiska naturalnego.


2. Style życia i ich związek z wyczerpywaniem się zasobÓw naturalnych.


3. Przykłady miejsc (w najbliższym otoczeniu), w ktÓrych obserwuje się korzystne i niekorzystne zmiany zachodzące w środowisku przyrodniczym.


4. Degradacja środowiska - przyczyny, wpływ na zdrowie człowieka oraz jej związek z formami działalności ludzi.


5. Obszary chronione oraz ich znaczenie w zachowaniu rÓżnorodności biologicznej; zasady zachowania się na obszarach chronionych.


Osiągnięcia


1. Prowadzenie obserwacji w najbliższej okolicy.


2. Wskazywanie pozytywnych i negatywnych aspektÓw ingerencji człowieka w środowisko.


EDUKACJA PROZDROWOTNA


Cele edukacyjne


Kształtowanie umiejętności dbania o swoje zdrowie.


Zadania szkoły


1. Tworzenie warunkÓw do kształtowania zachowań sprzyjających zdrowiu i bezpieczeństwu.


2. Rozbudzanie zainteresowania dziecka własnym zdrowiem i rozwojem, ułatwianie nabywania podstawowych umiejętności dbania o swoje zdrowie.


3. Poznawanie zagrożeń cywilizacyjnych oraz nabycie umiejętności właściwego zachowania się w przypadku kontaktu z przedmiotami niebezpiecznymi, toksycznymi, łatwopalnymi, wybuchowymi, niewybuchami i niewypałami.


Treści nauczania


1. Higiena ciała, odzieży, obuwia, miejsca pracy i wypoczynku.


2. Bezpieczeństwo na drodze, podczas gier i zabaw ruchowych; pierwsza pomoc w niektÓrych urazach.


3. Urozmaicenie i regularność posiłkÓw, estetyka ich spożywania, zabezpieczenie żywności przed zanieczyszczeniem i zepsuciem.


4. Zabawy ruchowe i rekreacja, organizacja odrabiania lekcji i czasu wolnego; prawidłowa postawa ciała.


5. Rozpoznawanie własnych mocnych i słabych stron, zalet i wad; kształtowanie właściwego stosunku do własnych pozytywnych i negatywnych emocji; radzenie sobie w sytuacjach trudnych i umiejętność szukania pomocy; zachowania sprzyjające i zagrażające zdrowiu.


6. Podstawowe zasady i reguły obowiązujące w relacjach międzyludzkich.


7. Problemy i potrzeby kolegÓw niepełnosprawnych, osÓb chorych i starszych.


8. Poznawanie zagrożeń cywilizacyjnych oraz nabycie umiejętności właściwego zachowania się w przypadku kontaktu z przedmiotami niebezpiecznymi, toksycznymi, łatwopalnymi, wybuchowymi, niewybuchami i niewypałami.


9. Ochrona przed zagrożeniami naturalnymi i cywilizacyjnymi.


10. Przyczyny (namawianie i presja ze strony osÓb) i skutki używania środkÓw psychoaktywnych i nadużywania lekÓw oraz innych nałogÓw (wyłącznie klasa VI).


Osiągnięcia


1. Dbanie o zdrowie własne i wspÓłpraca z dorosłymi w tym zakresie.


2. RozrÓżnianie czynnikÓw wpływających pozytywnie i negatywnie na zdrowie i rozwÓj.


3. Prawidłowe organizowanie czasu wolnego i nauki w domu.


4. Rozpoznawania zagrożeń i umiejętność reagowania na nie.


WYCHOWANIE DO ŻYCIA W SPOŁECZEŃSTWIE


¦cieżka ta składa się z trzech odrębnych modułÓw:


1) wychowanie do życia w rodzinie,


2) edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie,


3) wychowanie patriotyczne i obywatelskie.


1. WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE >2


Cele edukacyjne


Celem wychowania do życia w rodzinie jest ukazywanie wartości rodziny w życiu osobistym człowieka oraz pomoc w przygotowaniu się do zrozumienia i akceptacji przemian okresu dojrzewania.


Zadania szkoły


1. Integrowanie wychowawczych działań szkoły i rodziny.


2. Wzmacnianie prawidłowych relacji dziecka z rodziną.


3. WspÓłpraca z rodzicami w przygotowaniu uczniÓw do okresu dojrzewania i pozytywnego przyjęcia przejawÓw związanych z rozwojem fizycznym i psychicznym dziecka.


4. Pomoc w kształtowaniu pozytywnego stosunku do płciowości.


5. Wspieranie prawidłowego rozwoju emocjonalnego i społecznego, w tym koleżeństwa i przyjaźni.


Treści nauczania


1. Podstawowe funkcje rodziny z podkreśleniem miejsca dziecka w rodzinie.


2. Przekaz wartości i tradycji w rodzinie, wspÓlne świętowanie, spędzanie wolnego czasu.


3. Więź rodzinna, związki uczuciowe i inne relacje w rodzinie; konflikty i ich rozwiązywanie.


4. Macierzyństwo i ojcostwo. Podstawowa wiedza dotycząca budowy i funkcjonowania układu rozrodczego człowieka.


5. Ciąża, rozwÓj płodu, porÓd, przyjęcie dziecka jako nowego członka rodziny.


6. RÓżnice i podobieństwa między chłopcami i dziewczętami. Identyfikacja z własną płcią. Akceptacja i szacunek dla ciała.


7. Zmiany fizyczne i psychiczne okresu dojrzewania. ZrÓżnicowane, indywidualne tempo rozwoju.


8. Higiena okresu dojrzewania.


9. Prawo człowieka do intymności i ochrona tego prawa; postawy asertywne.


10. Istota koleżeństwa i przyjaźni, wzajemny szacunek, udzielanie sobie pomocy, wspÓłpraca, empatia.


11. Mass media - zasady i kryteria wyboru czasopism, książek, filmÓw i programÓw telewizyjnych.


12. Odpowiedzialność za własny rozwÓj. Samowychowanie.


Osiągnięcia


1. Prawidłowe komunikowanie, rozwiązywanie konfliktÓw; empatia.


2. Dostrzeganie potrzeb własnych i innych ludzi; wyrażanie uczuć, asertywność.


3. Rozpoznawanie i rozumienie psychofizycznych przejawÓw dojrzewania.


4. Akceptowanie i poszanowanie własnego ciała.


5. Aktywny udział w życiu rodziny.


6. Umiejętne korzystanie z mass mediÓw.


___________


2 SposÓb nauczania szkolnego i zakres treści zajęć edukacyjnych "Wychowanie do życia w rodzinie" określa rozporządzenie ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, wydane na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. Nr 17, poz. 78, z 1995 r. Nr 66, poz. 334, z 1996 r. Nr 139, poz. 646, z 1997 r. Nr 141, poz. 943 i Nr 157, poz. 1040, z 1999 r. Nr 5, poz. 32 oraz z 2001 r. Dz. U. Nr 154, poz. 1792).


2. EDUKACJA REGIONALNA - DZIEDZICTWO KULTUROWE W REGIONIE>


Cele edukacyjne


1. Poznanie najbliższego środowiska i specyfiki swojego regionu.


2. Rozwijanie wartości rodzinnych związanych z wartościami kulturowymi wspÓlnoty lokalnej.


3. Rozwijanie postaw patriotycznych związanych z kulturą regionalną.


Zadania szkoły


1. Umożliwianie poznania regionu i jego kultury.


2. Wprowadzanie uczniÓw w życie kulturalne wspÓlnoty lokalnej.


3. Kształtowanie tożsamości narodowej w powiązaniu z tożsamością regionalną.


Treści nauczania


1. Najbliższe otoczenie domu rodzinnego, sąsiedztwa i szkoły.


2. OgÓlna charakterystyka geograficzna i kulturowa regionu oraz jego podstawowe nazewnictwo; głÓwne symbole regionalne.


3. Język regionu, gwara i nazewnictwo.


4. Elementy historii regionu i ich związki z historią i tradycją własnej rodziny.


5. Lokalne i regionalne tradycje, święta, obyczaje i zwyczaje.


6. Miejscowe podania, przysłowia, muzyka, architektura, plastyka, tradycyjne rzemiosło, sztuka ludowa i folklor.


7. Sylwetki osÓb zasłużonych dla środowiska lokalnego, regionu i kraju.


Osiągnięcia


1. Odczytywanie związkÓw łączących tradycję rodzinną z tradycjami regionu.


2. Dostrzeganie wpływu wartości związanych z kulturą regionu na życie poszczegÓlnych ludzi.


3. ¦wiadome i aktywne uczestnictwo w życiu wspÓlnoty lokalnej, w zachowaniu i pomnażaniu dziedzictwa kulturowego.


3. WYCHOWANIE PATRIOTYCZNE I OBYWATELSKIE>


Cele edukacyjne


1. Kształtowanie więzi z krajem ojczystym i świadomości obywatelskiej.


2. Rozwijanie poszanowania postaw prospołecznych i dobra wspÓlnego .


3. Kształtowanie szacunku dla własnego państwa.


Zadania szkoły


1. Tworzenie sytuacji wyzwalających emocjonalny związek z krajem ojczystym (spotkań, uroczystości, inscenizacji, wycieczek).


2. Zapoznanie uczniÓw z symbolami, ważnymi dla kraju rocznicami, zasadami i instytucjami, ktÓre posiadają istotne znaczenie dla funkcjonowania narodu i państwa polskiego.


3. Przygotowywanie uczniÓw do świadomego, aktywnego i odpowiedzialnego uczestnictwa w życiu publicznym.


Treści nauczania


1. Godło i hymn państwowy.


2. Pieśni patriotyczne. Utwory literackie (obrazy i filmy) o tematyce historyczno-patriotycznej.


3. Lokalne miejsca pamięci narodowej.


4. Sylwetki wielkich PolakÓw (artystÓw, uczonych, politykÓw, żołnierzy).


5. Jednostka i grupa. Życie w grupie (więzi, wartości, role, podejmowanie decyzji, konflikty, negocjacje).


6. Szkolny samorząd uczniowski.


7. Samorząd terytorialny.


8. Jednostka, społeczeństwo, narÓd, państwo.


9. Prawa i obowiązki obywatelskie.


10. Wartości i normy życia społecznego. Kategoria dobra wspÓlnego. Patriotyzm. Kultura społeczna i polityczna.


Osiągnięcia


1. Znajomość hymnu narodowego oraz symboli narodowych i państwowych.


2. Odpowiednie zachowanie się w czasie uroczystości szkolnych i państwowych.


3. Umiejętność dostrzegania i rozwiązywania problemÓw i zadań w najbliższym otoczeniu i środowisku lokalnym oraz działania na ich rzecz.


4. Znajomość systemu pomocy społecznej w najbliższym środowisku (dla rÓżnych kategorii osÓb niepełnosprawnych).


5. Umiejętność podejmowania decyzji dotyczących grupy.


6. Umiejętność przeprowadzenia wyborÓw do samorządu szkolnego.


7. Znajomość instytucji państwa demokratycznego.


8. PrÓby określenia wspÓłczesnej postawy obywatelskiej i patriotycznej.



GIMNAZJUM


III ETAP EDUKACYJNY


W gimnazjum nauczyciele wprowadzają uczniÓw w świat wiedzy naukowej, wdrażają ich do samodzielności, pomagają im w podejmowaniu decyzji dotyczącej kierunku dalszej edukacji i przygotowują do aktywnego udziału w życiu społecznym.


Edukacja w gimnazjum, wspomagając rozwÓj ucznia jako osoby i wprowadzając go w życie społeczne, ma na celu przede wszystkim:


1) wprowadzać ucznia w świat nauki przez poznanie języka, pojęć, twierdzeń i metod właściwych dla wybranych dyscyplin naukowych na poziomie umożliwiającym dalsze kształcenie,


2) rozbudzać i rozwijać indywidualne zainteresowania ucznia,


3) wprowadzać ucznia w świat kultury i sztuki,


4) rozwijać umiejętności społeczne ucznia przez zdobywanie prawidłowych doświadczeń we wspÓłżyciu i wspÓłdziałaniu w grupie rÓwieśniczej.


¦cieżki edukacyjne


W gimnazjum, obok przedmiotÓw, wprowadza się następujące ścieżki edukacyjne:


1) edukacja czytelnicza i medialna,


2) edukacja ekologiczna,


3) edukacja europejska,


4) edukacja filozoficzna,


5) edukacja prozdrowotna,


6) edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie,


7) kultura polska na tle cywilizacji śrÓdziemnomorskiej,


8) obrona cywilna.


Dyrektor szkoły zapewnia uwzględnienie problematyki ścieżek edukacyjnych w szkolnym zestawie programÓw nauczania. Realizację ścieżek edukacyjnych zapewniają nauczyciele wszystkich przedmiotÓw, ktÓrzy do własnego programu włączają odpowiednio treści danej ścieżki.


PRZEDMIOTY


JĘZYK POLSKI


Cele edukacyjne


Wspomaganie umiejętności komunikowania się uczniÓw i wprowadzanie ich w świat kultury, zwłaszcza przez:


1) kształcenie sprawności mÓwienia, słuchania, czytania i pisania w zrÓżnicowanych sytuacjach komunikacyjnych prywatnych i publicznych, ważnych dla życia w państwie demokratycznym i obywatelskim; rozwijanie zainteresowania uczniÓw językiem jako składnikiem dziedzictwa kulturowego,


2) ujawnianie zainteresowań, możliwości i potrzeb oraz językowych i czytelniczych umiejętności uczniÓw po to, by wyznaczać stosowne dla nich cele, dobierać treści i materiały, projektować odpowiednie działania gwarantujące skuteczność edukacji,


3) rozbudzanie motywacji czytania i rozwijanie umiejętności odbioru dzieł literackich i innych tekstÓw kultury (także audiowizualnych), a przez nie przybliżanie rozumienia człowieka i świata; wprowadzanie w tradycję kultury europejskiej i narodowej,


4) uczenie istnienia w kulturze, przede wszystkim w jej wymiarze symbolicznym i aksjologicznym, tak by stawała się wewnętrzną i osobistą własnością młodego człowieka.


Zadania szkoły


1. Doskonalenie umiejętności mÓwienia, słuchania, czytania, pisania, odbioru rÓżnorodnych tekstÓw kultury; opis języka wspomagający umiejętności ucznia.


2. Motywowanie do poznawania literatury oraz rÓżnorodnych tekstÓw kultury wzbogacających wiedzę ucznia o człowieku, życiu i świecie z perspektywy wspÓłczesności i z odniesieniem do przeszłości.


3. Tworzenie sytuacji, w ktÓrych uczenie się języka następuje przez świadome i refleksyjne jego używanie (bez nawarstwiania teoretycznej, abstrakcyjnej wiedzy o systemie językowym).


4. Pobudzanie postaw kreatywnych ucznia w procesie zdobywania umiejętności i gromadzenia wiedzy.


5. Integrowanie rÓżnych zakresÓw doświadczeń kulturowych; przybliżanie uczniom rÓżnorodnych tekstÓw kultury w perspektywie wiedzy o człowieku i świecie, uczestnictwa w kulturze wspÓłczesnej i praktyce społecznej komunikacji oraz obcowania z tradycją.


6. Wspomaganie uczniÓw w procesie rozpoznawania i rozumienia wartości oraz w osobistym wysiłku tworzenia wewnętrznie akceptowanej ich hierarchii.


7. Wprowadzanie uczniÓw w technikę uczenia się i wyposażanie ich w narzędzia samodzielnej pracy umysłowej.


Treści nauczania


1. Oficjalne i nieoficjalne sytuacje mÓwienia.


2. Wyżej zorganizowane formy wypowiedzi, np. rozprawka, reportaż, recenzja, wywiad.


3. Pojęcia związane z retoryką i wypowiedziami o strukturze logicznej: teza, argument, przesłanka, wniosek, pogląd, ocena.


4. Składniowe funkcje części mowy oraz części zdania, a także budowa wypowiedzeń złożonych (w związku z interpunkcją).


5. SłowotwÓrcze i fleksyjne cząstki budowy wyrazÓw oraz posługiwanie się wiadomościami na ten temat w analizie znaczeń.


6. Pojęcia służące omawianiu znaczeń wyrazÓw: treść i zakres, wyrazy abstrakcyjne i konkretne, ogÓlne i szczegÓłowe.


7. Pojęcia dotyczące stylistyki: neologizm, archaizm, dialektyzm, stylizacja.


8. Mechanizm upodobnień fonetycznych (głÓwnie pod względem dźwięczności) i znaczenia tego zjawiska dla praktyki wymawiania i zapisywania wyrazÓw.


9. Pojęcia (bez konieczności definiowania pojęcia i używania terminÓw): myśl przewodnia, sens symboliczny i metaforyczny utworu, realizm, fantastyka, groteska, narracja (pierwszo - i trzecioosobowa), symbol, alegoria, ironia, apostrofa, antyteza, kontrast.


10. Rodzaje literackie oraz gatunki związane z epiką, dramatem i liryką.


11. Posługiwanie się w czynnym języku terminami: wiersz sylabiczny i wolny, średniÓwka, przerzutnia, przenośnia, obraz poetycki, pytanie retoryczne, rodzaj i gatunek literacki, teatr, komedia, tragedia, fraszka, bajka, ballada, hymn, satyra, sonet, nowela, przypowieść, fabuła, akcja, biografia.


Osiągnięcia


WyrÓwnywanie poziomu i rozwijanie umiejętności wyniesionych ze szkoły podstawowej, a ponadto:


1) mÓwienie, słuchanie, czytanie i pisanie:


a) budowanie wypowiedzi mÓwionych i pisanych zgodnie z intencją i okolicznościami (w związku z sytuacjami życiowymi i lekturą),


b) rozpoznawanie i tworzenie wypowiedzi informujących, opisujących, wartościujących oraz służących wyrażaniu opinii, przekonywaniu i uzasadnianiu poglądÓw,


c) posługiwanie się rÓżnymi odmianami polszczyzny (zwłaszcza ogÓlną - mÓwioną i pisaną) w zależności od sytuacji,


d) rozpoznawanie i rozumienie założeń komunikacji (sytuacje, emocje, oceny) oraz przewidywanie skutkÓw wypowiedzi i dyskutowanie ich etycznego wymiaru (np.